Algemene informatie
Het Veteranen Platform is met de steun van het vfonds een ambitieus project gestart met de naam “versterking van de nuldelijnsondersteuning veteranen”. Doel is om binnen enkele jaren een landelijk dekkend netwerk op te zetten van kameraadschappelijke steun van, voor en door veteranen.

De nuldelijnshelpers veteranen zijn allen vrijwilliger en kunnen op verantwoorde en laagdrempelige manier veteranen met een hulpvraag ondersteunen en zo nodig de weg wijzen naar professionele ondersteuning wijze. Het Veteranen Platform neemt hierin het voortouw en heeft voor de duur van drie jaar een projectleider aangesteld. Het vfonds ondersteunt dit project dat in 2012 is opgestart in financiële zin. In de uitvoeringsbepalingen van de Veteranenwet wordt aan het VP een coördinerende rol voor de nuldelijnsondersteuning toebedeeld. Hiermee krijgt dit project ook een officiële status en kunnen veteranenorganisaties die niet bij het VP zijn aangesloten zich op termijn aansluiten bij het project. Kameraadschappelijke ondersteuning is geen nieuw verschijnsel bij militairen en veteranen, maar met het project kan deze ondersteuning meer gestructureerd gebeuren, wat ten goede komt van vele veteranen. In dit artikel leest u meer over het project.

Laagdrempelig systeem
Het VP verstaat onder nuldelijnsondersteuning het volgende: vanuit de directe omgeving van de veteraan (familie, vrienden, kameraden, enz.) pro-actief aanbieden van laagdrempelige opvang en daarmee een bijdrage te leveren aan de verwerking of hantering van psychosociale en psychische klachten na een ingrijpende gebeurtenis en de gevolgen daarvan. De collegiale of persoonlijke context, geven de mogelijkheid om ondersteuning te laten plaatsvinden zonder oordeel, commentaar of kritiek en juist met openheid, begrip en steun; aspecten die bij de ondersteuning van groot belang zijn.

Defensie is niet direct verantwoordelijk voor de nuldelijnsondersteuning voor veteranen buiten dienst. Toch vormt dit wel een belangrijk onderdeel van de integrale zorg voor veteranen. De ondersteuning door lotgenoten krijgt gestalte door de verenigingen van het VP, reünies, de samenwerkende ontmoetingscentra (V.O.C.) en het Veteraneninstituut (Vi). Het succes van nuldelijnsondersteuning is in belangrijke mate afhankelijk van de organisatie hiervan door, voor en met veteranen. Het moet laagdrempelig zijn zodat iedere veteraan zich thuis voelt, ook als hij of zij niets meer met Defensie te maken wil hebben. Om de onafhankelijkheid te verzekeren levert Defensie bijdragen aan de nuldelijnsondersteuning van veteranen buiten dienst via het Vi en het VP. Defensie verstrekt geen rechtstreekse subsidies. Het Vi geeft nuldelijnsveteranenhelpers gelegenheid zich te scholen. Daarnaast ondersteunt het Vi de ontmoetingscentra op kleine schaal, onder andere met advies en publiciteit. Het VP voert de regie over de inrichting van een systeem voor nuldelijnsondersteuning en de aansluiting daarvan op de professionele hulpverlening van het Landelijk Zorgsysteem voor Veteranen (LZV).

Met het nuldelijnsondersteuningssysteem wordt de veteraan en zijn relatie door de lidorganisaties VP en V.O.C. laagdrempelige opvang aangeboden en daarmee een bijdrage geleverd aan de verwerking of hantering van psychosociale en psychische klachten na een ingrijpende gebeurtenis en de gevolgen daarvan. Daarbij maakt het niet uit of de oorzaak van de noodzakelijke ondersteuning is gelegen in- of buiten de dienst. (Ex-) militairen en hun relaties worden daarmee niet uitgesloten. Met als resultaat dat bij elke gelegenheid waar de veteranen fysiek dan wel virtueel bij elkaar komen contact kan worden gemaakt met of door een nuldelijnshelper, en het niet uitmaakt met welke partner in het totaalsysteem de veteraan in contact komt; hij wordt begeleid naar de meest geschikte partner in het ondersteuningssysteem of het professionele hulpsysteem.

Projectbeschrijving
In de loop der jaren zijn er veel particuliere initiatieven ontplooid gericht op de ondersteuning van de veteranen. Het samenstel van initiatieven dekt niet de gehele veteranen populatie af, is niet altijd genormeerd en sluit niet volledig aan op de professionele zorg. Meerdere initiatieven hebben onvoldoende voortzettingsvermogen terwijl ze wel voorzien in een behoefte. Met het ‘Project Versterking Nuldelijnsondersteuning Veteranen’ heeft het vfonds in 2012 het initiatief genomen om structuur aan te brengen in de organisatie en financiering van de nuldelijnsondersteuning aan veteranen. Voor het Project heeft het vfonds tot 2016 in totaal €735.000 toegezegd.

Doel van het project is het vergroten van de effectiviteit en efficiëntie van nuldelijnsinitiatieven voor veteranen en hun relaties, zoals gedefinieerd in de Veteranenwet, door de kwaliteit van de initiatieven te bevorderen, op elkaar af te stemmen en eenduidig en eenvoudig toegankelijk te maken in een landelijk dekkend, kostenarm, genormeerd en betrouwbaar nuldelijnsondersteuningssysteem, dat aansluit bij de behoefte van de doelgroep en de professionele hulpverlening.

Fasering
1. Inrichten van een genormeerd en kostenarm nuldelijnsondersteuningssysteem per lidorganisatie VP

Inmiddels hebben 26 lidorganisaties VP zich aan het project verbonden en een coördinator aangewezen die verantwoordelijk is voor de selectie, training, inzet en ondersteuning van de nuldelijnshelpers van de lidorganisatie (stand mei 2014). De lidorganisaties krijgen geld om de bereikbaarheid van de nuldelijnshelpers te organiseren, b.v. voor mobiele telefoons, bureaukosten en interne afstemming. Erg belangrijk is de kwaliteit van de nuldelijnsondersteuning en daarvoor worden (aanvullende) trainingen van de Basis aangeboden. Vrijwilligheid houdt in dat tijd ter beschikking wordt gesteld maar de inzet als nuldelijnshelper de persoon geen geld mag kosten. Daarom worden de onkosten, voornamelijk reiskosten, vergoed. Uiteraard mag de nuldelijnshelper geen risico lopen en is er bij Achmea een collectieve aanvullende verzekering afgesloten (non-profit). Tenslotte is er op centraal niveau een klachtencommissie ingesteld waar klachten zorgvuldig kunnen worden afgedaan ter bescherming van de klager én de nuldelijnshelper.

2. Integreren van de systemen van de lidorganisaties VP in een landelijk dekkend genormeerd en kostenarm nuldelijnsondersteuningssysteem VP

De samenwerking tussen de lidorganisaties VP die zich aan het project hebben verbonden is geborgd met een convenant. De coördinatoren komen driemaal per jaar onder leiding van de projectleider bij elkaar om af te stemmen en de Digitale Sociale Kaart Veteranen (DiSKv) zorgt voor de bereikbaarheid van de nuldelijnshelper dicht bij de steun behoevende veteraan en zijn relaties.

3. Inrichten van een landelijk dekkend genormeerd en financieel zelfstandig opererend V.O.C.

De ontmoetingscentra hebben een belangrijke regionale functie en zijn een smeltkroes van veteranen en relaties van alle missies. het is ook de bedoeling dat de samenwerking tussen de deelnemende ontmoetinsgcentra onderling en met de VP lidorganisaties wordt uitgebouwd en versterkt, en dat de ontmoetingscentra zo veel mogelijk financieel onafhankelijk worden van subsidie van het vfonds.
Net als bij de lidorganisaties VP zijn er afspraken gemaakt over de beschikbaarheid en kwaliteit van de nuldelijnsondersteuning. Het V.O.C. bestaat (stand maart 2014) uit 11 ontmoetingscentra met 20 locaties (waaronder op Curaçao) en twee mobiele ontmoetingscentra. De ontmoetingscentra in het V.O.C. volgen hun eigen handboek en convenant, en geven georganiseerde en genormeerde nuldelijnsondersteuning die is afgestemd op de doelgroep. De OCa zijn laagdrempelig en bereikbaar en de openingstijden zijn afgestemd op de lokale behoefte. Tijdens de openingstijden zijn getrainde nuldelijnshelpers aanwezig.

4. Systemen VP en V.O.C. samenbrengen in één geïntegreerd totaalsysteem nuldelijnsondersteuning

Momenteel (stand oktober 2014) zijn er in bijna 400 getrainde nuldelijnshelpers opgenomen in het systeem waarvan nu rond de 127 met een Certificaat van Bekwaamheid van de Basis.
Hét instrument om de nuldelijnshelpers landelijk en buiten de eigen veteranenorganisatie in te kunnen zetten is de DiSKv. In de DiSKv vindt de veteraan de weg naar steun, een dienst of de toegang tot de professionele hulpverlening specifiek voor de veteraan. Op de DiSKv zijn 132 diensten of activiteiten voor veteranen opgenomen. Zie: http://www.disk-veteranen.nl/. In een aparte pagina is opgenomen een lijst met de postcodes en woonplaatsen van alle nuldelijnshelpers en de organisatie waar ze te bereiken zijn. Hierdoor kan iedereen, die beschikt over internet, kijken of er een nuldelijnshelper in de buurt woont van de steun behoevende veteraan en hoe deze is te bereiken. De DiSKv is ook een belangrijk instrument voor het Veteranenloket, instellingen van het Landelijk Zorgsysteem voor Veteranen (LZV), ABP, gemeenten, huisartsen, politie en dergelijke om een beroep te doen op de diensten van een nuldelijnshelper of de veteranen waarmee zij in contact zijn te wijzen op de mogelijkheid van nuldelijnsondersteuning.

5. De samenwerking met partijen in de omgeving van het totaalsysteem zekerstellen en het hele systeem borgen voor de toekomst in de staande organisaties

In het najaar van 2014 en het voorjaar van 2015 zullen zes regionale bijeenkomsten worden georganiseerd voor de nuldelijnshelpers en de organisaties die in contact komen met veteranen waarmee het op dat moment minder goed gaat. Het betreft de instellingen LZV, zorgcoördinatoren/casemanagers ABP, gemeenten, huisartsen, Leger des Heils en de politie in de regio. Deze bijeenkomsten staan in het teken van het kennismaken met elkaars behoeften en mogelijkheden. Voor de nuldelijnshelpers wordt dan ook aan kennisborging gedaan.

Afronding van het Project
In het Veteranenbesluit is bepaald dat ‘het Vi het lotgenotencontact faciliteert door het ontplooien en ondersteunen van initiatieven terzake (zoals de zogenaamde nuldelijnsondersteuning)’. Voorts dat het VP de nuldelijnsondersteuning voor veteranen coördineert. In 2013 is er overleg geweest met de Hoofd Directeur Personeel van het ministerie van Defensie en het bestuur van het Vi met het oog op de afronding van het project eind 2015. In 2014 wordt het eerste jaar van het project geëvalueerd en wordt bezien hoe de ondersteuning van de nuldelijnsondersteuning veteranen via het Vi kan lopen als een bijzondere vorm van erkenning & waardering.

Download hier het jaarverslag 2014 van het project

Vragen over het project kunt u stellen aan het frontoffice van het Bureau VP:
Stichting Veteranen Platform
Willem van Lanschotlaan 1
3941 XH Doorn
Tel.: 0343- 474141
E-mail: info@veteranenplatform.nl

© 2015 Veteranen Platform – van Veteranen voor Veteranen